Vier mensen in een panel in gesprek over pesticiden

Column | De Schijnveiligheid van Pesticiden

24 maart 2026
WAAROM DE BABYNORM DE STANDAARD ZOU MOETEN ZIJNColumn door Ella Visser, student Fontys Journalistiek in TilburgIk heb een raadsel voor je. Wat begeeft zich op en in de grond, maar ook in de lucht? Het stroomt door de rivieren en het valt uit de hemel. Het komt je neus binnen als je aan de bloemen ruikt. Je kunt het opdrinken en opeten, maar het zit ook op je kat. Wat is het? Als je antwoord “geluk” of “genot” was, chapeau, jij levensgenieter! Ik ga je nu wel teleurstellen. Het antwoord is namelijk pesticiden. En ja, ze zitten echt overal, ook in jouw huiskamer. En het probleem is waarschijnlijk complexer dan je denkt..Tijdens het bijwonen van het RUW-programma Het pesticidenparadijs (11-03-2026), schrok ik erg van de resultaten van onderzoeken die werden besproken. De onderzoeken waren gedaan naar de impact van pesticiden (chemische bestrijdingsmiddelen) op mens, dier en milieu. Ik ben misschien nog een jonge naïeveling, maar ik zag aan de krasse knarren in de zaal dat er resultaten voorbij kwamen waar ook zij verontwaardigd over waren.  Wat niet wordt meegenomen in de beoordelingIn Nederland beoordeelt het Ctgb (College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden) of bestrijdingsmiddelen “veilig genoeg” zijn voor mens, dier en milieu. Ze werken binnen Europese kaders die worden vastgesteld door de Europese Commissie, op basis van adviezen van onder andere de European Food Safety Authority. Op Europees niveau wordt bepaald welke toxicologische testen er worden gedaan en welke rekenmethodes worden toegepast. Maar deze beoordelingen leunen voor een groot deel op studies die door de industrie zelf worden aangeleverd. Het probleem is echter vooral, zoals onderzoeksjournalist Dirk de Bekker (schrijver van Het pesticidenparadijs) opmerkt, dat er inbreng van andere belanghebbende partijen ontbreekt - zoals natuurorganisaties, bodemexperts of drinkwaterbedrijven. Er wordt in de wetgeving te veel gefocust op rekenmodellen en te weinig op toxicologisch onderzoek dat onafhankelijker is van de industrie. Ook verandert er bijna niets, omdat er binnen de politiek en de industrie steeds met de vingers naar elkaar wordt gewezen. Het Ctgb houdt zich aan de wettelijke regelgeving en wijst naar de politiek. Maar de politiek wijst vervolgens weer naar de rekenmodellen van het Ctgb. Zo blijft het probleem in stand.   Het echte probleem Nu is er binnen de Europese Commissie ook wel het besef gegroeid dat er verandering moet komen. Neem de discussie rondom glyfosaat. Al jaren waarschuwen wetenschappers voor de risico’s van dit veelgebruikte bestrijdingsmiddel voor biodiversiteit, bodemkwaliteit en mogelijk ook de volksgezondheid. Er zijn binnen de Europese politiek al vaker moties ingediend om strengere beperkingen of labels te geven aan bepaalde pesticiden. Toch strandt iedere poging steevast in het Europees Parlement. Hier ligt de echte blokkade: bij invloedrijke, conservatieve Europese partijen die consequent verandering afremmen. Partijen als de Europese Volkspartij (met onder andere het Nederlandse CDA en BBB) leggen de nadruk op die EFSA-beoordelingen die te beperkt en te afhankelijk van industriegegevens zijn.   Het is een probleem waarbij duidelijk wordt dat politiek te weinig gebaseerd wordt op wetenschap die onafhankelijk is van deze industrie. Of erger nog: waarbij politieke fracties de wetenschap selectief inzetten uit puur eigen belang. We leven in een schijnveiligheid waarbij er selectief wordt geleund op gunstige interpretaties van wetenschappelijke rapporten. Waarbij Europese politieke partijen in een debat gevangen blijven over een vals dilemma: Kiezen we voor milieu- en volksgezondheid, of agrarische productiviteit? Terwijl we in feite zo ongelofelijk afhankelijk zijn geworden van een systeem waarbij we ons eigen land doodspuiten, de bodem blijven uitputten en onszelf en onze natuur verzieken. Terwijl we ook stap voor stap naar een toekomst zouden kunnen werken, waarbij het allebei mogelijk is: agrarische productiviteit én bestrijdingsmiddelen die beter zijn voor mens, dier en milieu.Wat het extra wrang maakt, is dat we voor babyvoeding een veel strengere norm hanteren voor pesticiden: de babynorm. Blijkbaar erkennen we dus dat lagere pesticiden concentraties veiliger zijn, maar passen we diezelfde voorzichtigheid niet consequent toe op de rest van onze leefomgeving en op onszelf. Ik heb een voorstel: laten we de babynorm zien als de ultieme kwaliteitsstandaard. Als we onze leefomgeving stap voor stap baby-proof maken, kunnen wij uiteindelijk ook veiliger en vrijer rond bewegen. Want als het veilig genoeg moet zijn voor een baby, zou het dat ook moeten zijn voor de rest van ons.  
Persoon rijdt met een deur op een steekkarretje door een winkelstraat, met daarop het logo van RUW

RUW heeft een nieuwe website!

28 februari 2026
Na tien jaar RUW werd het tijd voor een nieuwe website! En net als bij het ontwerp van de eerste RUW-website vroeg Huis73 aan grafisch ontwerper Richard Pijs van Studio PAKK om een nieuwe look & feel te ontwerpen, en dat is fantastisch gelukt!Veranderingen De oude website van RUW was onderscheidend, fris, rebels, speels. In de afgelopen tien jaar is RUW volwassener geworden, en dat zie je terug in het uiterlijk van de nieuwe website. De harde, speelse kleuren en grafische vormgeving hebben plaats gemaakt voor een wat rustiger beeld. Richard: “Afbeeldingen op het internet zijn meestal in kleur. Door ze om te zetten naar monochroom, ontstaat er een samenhang van de diversiteit aan onderwerpen binnen RUW. Daarnaast staat dit als metafoor voor ‘ontwikkeling’, waarbij één kleur evolueert naar full color, net zoals debatten of ideeën zich ontwikkelen op het RUW-platform. Dit benadrukt het proces van idee-ontwikkeling.” SpeelsheidToch heeft RUW naast een volwassener uiterlijk, ook zijn speelsheid behouden. Ruud Geven: "We wilden toch iets bewaren van de oude stijl. Wekelijks zal er een nieuw citaat op de voorpagina verschijnen, als commentaar op de stad, de wereld om ons heen, of een uitspraak door een gast uit een van onze programma's. Soms vriendelijk, soms bijtend, soms lui. We zullen die quote's ook regelmatig delen via andere kanalen. Nieuwe mogelijkhedenDe website biedt nu ook meer functionaliteit dan slechts programma's aankondigen. Ruud Geven: "We hebben nu de mogelijkheid om belangrijke bronnen bij maatschappelijke thema's aan te bieden. Bij de programma's van RUW zie je vanaf nu boeken, podcasts of websites verschijnen waar een bezoeker zich verder in kan verdiepen. Verder misten we de afgelopen jaren een manier om nieuwsberichten of verslagen te publiceren. Nu kan dat wel! We denken er ook over na om opinie-stukken te gaan publiceren via de website: dat past bij onze rol rondom debat."ReserveringssysteemRUW is het debatpodium van Huis73. De website is (aan de achterkant) daarom nu volledig onderdeel geworden van www.huis73.nl. Programma's zijn voortaan op beide sites te vinden. Tickets reserveren zal ook op dezelfde manier gaan als op www.huis73.nl. Wanneer bezoekers een plek willen reserveren, dan kun je je als gast aanmelden of een Huis73-account aanmaken. De website is nu live: houd www.ruwdenbosch.nl in de gaten voor onze toekomstige programma's! Of schrijf je in op de nieuwsbrief! Veel plezier met kijken!
Een programma met bezoekers, met drie mensen op een podium

Column | Het angstaanjagende gevaar van imperialisme

28 februari 2026
Het angstaanjagende gevaar van imperialismeColumn door Ella Visser, student Fontys Journalistiek in TilburgStel je een wereld voor waarin het recht van de sterkste geldt.Waar grootmachten hun politieke en economische macht afdwingen en de wereld opdelen in drie invloedssferen: Verenigde Staten, China en Rusland. Tijdens het programma van RUW, Amerika en de aanval op Europa, werd besproken dat dit geen theoretisch beeld meer is maar een serieuze mogelijkheid. Het idee dat de wereldorde zou worden overgelaten aan Amerika, China en Rusland, zorgde voor een golf van ongemakkelijk gewiebel door de zaal. Dat is niet zonder reden. Rusland, Amerika en China zijn grootmachten die denken recht te hebben op een invloedsfeer buiten hun eigen landen. We weten al lang dat het Poetins wet dream is om de Russische invloed in de voormalige Sovjetstaten te herstellen. Hiervan is Oekraïne het meest bloederige voorbeeld in Europa sinds de tweede wereldoorlog. Trump ziet Zuid-Amerika als zijn ‘achtertuin’. Met de ontvoering van de Venezolaanse president probeert hij nu de macht in het land over te nemen. Hoe dat in deze tijd kan vind ik te bizar voor woorden. De VS, ooit onze bondgenoot, dreigt nu om Groenland binnen te vallen. Want ook Groenland ligt op hún westelijk halfrond. Xi Jinping heeft ook al langer territoriale ambities in Azië. Neem Hongkong als voorbeeld en de dreiging richting Taiwan. Of Tibet dat ze met geweld hebben bezet. Maar de gedachte dat het deze grootmachten gaan zijn die met enkel hun invloedsfeer over de wereld gaan heersen, klopt niet. Ze lijken soms de enige te zijn, omdat ze met hun agressieve handelen het meest in het nieuws komen. Maar laten we niet vergeten dat er ook andere grootmachten zijn. Europa heeft gecombineerd een van de grootste economieën ter wereld, waardoor die van Rusland in het niet valt. Het verschil is alleen dat Europa geen tanden laat zien, maar een pen hanteert. De wereldorde verandert in sneltreinvaart en die onzekerheid voedt angst. Internationale organisaties zoals de VN kijken machteloos toe terwijl het ene land het andere binnenvalt. Europa beschikt over enorme economische en politieke invloed, maar zonder geloofwaardige bescherming is die macht kwetsbaar. We hebben ook nog steeds de VS als belangrijkste handelspartner en dit moet zo snel mogelijk veranderen. We moeten als Europa beseffen, dat we geen bondgenoot meer zijn van Amerika. De VS, en dan vooral Trump, is te onvoorspelbaar om zo afhankelijk van te zijn. Wij moeten ons nu nog koest houden terwijl we ons militair versterken. We moeten niet meegaan in de verheerlijking van geweld, maar ons ook niet langer verschuilen achter morele superioriteit. Want zodra autoritaire leiders democratie als een hinderpaal gaan zien, wordt het gevaarlijk…en is neutraliteit geen optie meer.
Een lege Willem Twee Toonzaal, klaar voor een avond vol gesprek

VERSLAG | AMERIKAANSE AANVAL OP EUROPA

20 januari 2026
 Amerikaanse aanval op EuropaDe postliberale draaiVerslag door Dieuwertje van Schadewijk Sinds president Trump aan zijn tweede termijn is begonnen, zijn de VS als grote bondgenoot van Europa onherkenbaar geworden. Amerika gaat keihard in de aanval tegen de liberale orde die het zelf heeft gebouwd. Tegen de achtergrond van Trumps dreigementen rondom Groenland gaan Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama en schrijver en historicus Ewoud Kieft op 20 januari in een volle zaal in gesprek over de gevolgen die deze ontwikkelingen kunnen hebben voor Europa. Wat we nu zien, zegt Kenneth Manusama, is dat de democratie in de VS op de tweede plek staat - na het algemene belang, ‘the common good’. Een grote sterke leider en de elite bepalen wat de heersende cultuur moet zijn, en alles hangt daar vanaf. Het liberale discours over mensenrechten en individuele rechten past daar niet langer in, en is ondergeschikt aan het algemene belang. Ewoud Kieft ziet een parallel met de manier waarop Europese denkers in het begin van de twintigste eeuw meegingen in het verhaal dat de liberale orde verderf zaaide. Zij formuleerden een gefundeerde kritiek op de modernisering, die stond voor een gebrek aan geborgenheid, een ‘thuis’. Ditzelfde denken vormt de motor achter de ideologische beweging rondom Trump die een postliberale orde probeert te bewerkstelligen. Een nieuwe wereldordeDe onlangs verschenen National Security Strategy heeft Europese leiders opnieuw op scherp gezet. De Amerikaanse regering beschouwt de wereld als een geheel van soevereine staten, legt Kenneth uit. En in dat geheel lijkt Europa niets meer te betekenen. Ter illustratie laat hij een foto zien van Trump en Poetin die elkaar de hand schudden. De grote afwezige hier is natuurlijk president Xi, voegt Kenneth toe. De wereld die de Amerikanen voorstaan moet namelijk worden opgedeeld in drie delen: de VS, Rusland en China. “Europa moet blijkbaar onder de Russische invloedssfeer vallen”, zegt Kenneth. Als het aan Trump ligt wordt de Russische economie opgepompt en als gevolg daarvan zal de EU intern verzwakt raken. Vanuit die opvatting kun je verklaren waarom Trump zo’n ding maakt van Groenland, zegt Kenneth. “Hij is net een hond; hij ruikt bloed”.Het postideologische EuropaHoe moeten we hier weerstand aan bieden? “We winnen het niet alleen met verontwaardiging, door Trump de grote oranje bullebak te noemen”, stelt Ewoud. We moeten strategisch denken. We moeten manieren bedenken om overeind te blijven hier”, vervolgt hij. Het lastige is dat we verrast zijn door de felheid en retoriek van de VS, stelt Kenneth. We zijn in Europa zo postideologisch dat we ons niet kunnen voorstellen dat Rusland ons zou kunnen aanvallen. “Wij redeneren niet meer vanuit principes; onze politici hebben dat harde ideologische vuur niet. Als er al een ideologie is, dan is het die van de markt. En omdat we zo postideologisch zijn kunnen we niet goed begrijpen wat er nu in de VS gebeurt. We voelen ons niet werkelijk bedreigd, en daarom is concrete stappen zetten zo moeilijk.”Ewoud stelt dat de EU een beschadigd ‘merk’ is. ‘Europa’ staat voor het failliet van het liberalisme, voor een doorgeschoten individualisme. Hij denkt dat we in Europa nationale offers zullen moeten brengen om een vruchtbare samenwerking te kunnen realiseren, én om de urgentie van dit alles invoelbaar te kunnen maken voor EU-burgers.  Maar er is meer nodig, denkt hij. Onze politieke cultuur is conflict-vermijdend. “Als je met rechts praat, maakt je fascisme salonfähig, is de gedachte”, stelt hij. Volgens hem moeten we af van die angst: “we moeten vaker met elkaar in gesprek vanuit ideologische botsingen; juist daaruit kan een gezonde democratie voortkomen”. Een derde termijn?Aan het einde van het gesprek komen we weer terug bij de situatie in Amerika. Beide sprekers zijn het erover eens dat de Democraten vooralsnog geen coherent alternatief verhaal hebben; de partij moet ideologischer worden. Niemand weet wat er rond de mid-terms gaat gebeuren. Zal Musk zich roeren? “Het kan heel akelig worden en het zou mij niets verbazen als Trump alles in gaat zetten. Het is zorgwekkend”, stelt Ewoud. Kenneth vraagt zich af hoe de VS, China en Rusland “gezellig gaan samenwerken in deze nieuwe wereldorde”. Hoe gaat dat eruit zien? De VS beginnen bovendien ook steeds meer op China te lijken, stelt hij, aangezien de regering bijvoorbeeld deelname heeft in grote bedrijven. “Ik denk ook dat Trump een derde termijn serieus wil realiseren”, voegt hij daaraan toe. Of die derde termijn er gaat komen is op dit moment hoogst onzeker. Maar als Europa weerstand wil bieden aan de postliberale draai, moet het misschien óók weer ideologisch durven zijn. Wat dat precies betekent, gaan we de komende tijd zien.